Bitdefender Digital Identity Protection гэж юу вэ? Түгээмэл асуулт, хариулт

Bitdefender Digital Identity Protection-ийн тухай түгээмэл асуултын хариултыг энд нэгтгэлээ.

Bitdefender Digital Identity Protection гэж юу вэ?

Bitdefender Digital Identity Protection нь таны дижитал ул мөрийг (digital footprint) хянадаг үйлчилгээ юм. Таны дижитал профайл дахь мэдээлэл бодит хувийн мэдээлэлтэй тань давхцдаг тул кибер гэмт этгээдүүд тэр мэдээллийг ашиглан таны хувийн мэдээллийг хулгайлах, нууцлалд халдах, нэр хүндэд хохирол учруулахад амархан байдаг.

Bitdefender Digital Identity Protection-ийн тусламжтай та хувийн мэдээллээ өөрийн хяналтад авах боломжтой. Таны хувийн мэдээлэл интернэтэд хэзээ нэгэн цагт алдагдсан эсэхийг олж мэдэж, шинэ алдагдал гарвал шууд мэдэгдэл авна. Мөн таны дижитал ул мөр хувийн мэдээллийн хулгайд өртөх эрсдэл үүсгэж байгаа эсэхийг шалгаж болно. Онлайн хувийн мэдээлэл амархан ил болдог ч та түүнийгээ нууцад нь үлдээж чадна.

Видео (YouTube)

Bitdefender Digital Identity Protection ямар боломжуудтай вэ?

• Digital Footprint Visualization (дижитал ул мөрийн дүрслэл): таны хувийн мэдээллийн хэр их хэсэг нь олон нийтэд ил болсон эсвэл хулгайлагдсаныг яг харуулна.
• Continuous Identity Monitoring (тасралтгүй хяналт): таны хувийн мэдээлэлтэй холбоотой эмзэг мэдээлэл Dark Web эсвэл нийтийн мэдээллийн санд илэрвэл мэдэгдэнэ.
• Real-Time Alerts (бодит цагийн мэдэгдэл): мэдээлэл алдагдах, данс булаагдах зэрэг хувийн мэдээллийн хулгайн оролдлогын талаар мэдэгдэл авна.

Миний Public Profile (нийтийн профайл) дахь мэдээллийг хаанаас олсон бэ?

Бид энэ мэдээллийг олж авахын тулд онлайн болон офлайн орчинд олон нийтэд нээлттэй эх сурвалжуудыг шалгадаг. Мэдээлэл бүрийн хажууд эх сурвалжийг нь бичсэн байдаг тул хаанаас ирснийг мэдэж, хүсвэл устгуулах арга хэмжээ авч болно.

Дижитал хувийн мэдээлэл (Digital Identity) гэж юу вэ, яагаад чухал вэ?

Бодит ертөнцийн нэгэн адил дижитал хувийн мэдээлэл нь компьютерийн системд өөрийгөө баталгаажуулж, тухайн системийн үйлчилгээг ашиглах хэрэгсэл юм. Хэрэглэгчийн нэр, нууц үг бол хамгийн түгээмэл мэдээлэл боловч бүртгүүлж буй үйлчилгээнээс хамааран нэмэлт «далд мэдээлэл» (shadow data) шаардагддаг.

Жишээ нь, банкны хувьд энэ далд мэдээлэлд гэрийн хаяг, төрсөн огноо, худалдан авалтын түүх зэрэг орно. Эмнэлгийн хувьд өвчний түүх, цусны бүлэг болон бусад эрүүл мэндийн байдал орно. Мэдээлэл нь алдагдсан үйлчилгээ бүр кибер гэмт этгээдүүдэд таны тухай дутуу зургийг нөхөж, таныг илүү тодорхой таних боломж олгодог.

Мэдээлэл алдагдал (data breach) гэж юу вэ?

Мэдээлэл алдагдал гэдэг нь кибер гэмт этгээдүүд таны хувийн мэдээллийг хулгайлах, нууцлалд халдах, санхүүгийн ашиг олохын тулд таны нэрийг барих, нэр хүндэд хохирол учруулах үед үүсдэг. Таны профайл дахь мэдээлэл бодит хувийн мэдээлэлтэй тань давхцдаг тул тэд олж авсан мэдээллээ цааш ашиглахад амархан.

Таныг энэ мөрийг уншиж дуусах хооронд мэдээлэл алдагдлын улмаас 520 хүний хувийн мэдээлэл интернэтэд ил болно. Өртсөн компаниуд асуудлыг илрүүлж, хэрэглэгчиддээ мэдэгдэхэд хэдэн сар, хохирогчид үр дагаврыг нь мэдэрч эхлэхэд дахиад хэдэн сар шаардагддаг. Сүүлийн арван жилд мэдээлэл алдагдал ердийн үзэгдэл болжээ. Хэрэглэгчийн мэдээлэл маш олон удаа ил болсон тул кибер гэмт этгээдүүд одоо хохирогчдын тухай засгийн газраас ч илүү мэдээлэлтэй болсон.

Миний алдагдсан мэдээллийг та нар хэрхэн олдог вэ?

Хулгайлагдсан мэдээллийг олохын тулд бид янз бүрийн аргаар интернэтийн далд булан тохойг шалгадаг. Мэдээлэл олдмогц өөрсдийн хөгжүүлсэн хувийн мэдээлэл тодорхойлох (identity resolution) системээр уг мэдээлэл хэнийх болохыг тогтоож, алдагдсан мэдээлэл бага эсвэл хуучирсан байсан ч тухайн хүнд мэдэгддэг.

Мэдээлэл алдагдах үед ихэвчлэн ямар хувийн мэдээлэл цуглуулагддаг вэ?

Ихэвчлэн хэрэглэгчийн и-мэйл, нууц үг, нэр, хэрэглэгчийн нэр, утасны дугаар, гэрийн хаяг алдагддаг. Ийнхүү ил болсон мэдээлэл цасан бөмбөг шиг өсөж, эцэстээ бүхэл бүтэн дижитал хувийн мэдээлэл Dark Web-д алдагдах, худалдагдах, арилжаалагдахад хүргэдэг.

Bitdefender Digital Identity Protection бусдаас юугаараа ялгаатай вэ?

Bitdefender Digital Identity Protection нь Dark Web-ээс асар их хэмжээний, илүү чанартай мэдээллийг хянах онцгой чадвартай. Dark Web-ээс авсан мэдээллийг шүүж, давхардлыг арилгадаг тул буруу мэдэгдэл багасдаг.

Олон хүний мэдээлэл нэмбэл яах вэ?

Хувийн мэдээллээ хянуулахын тулд 10 хүртэлх и-мэйл хаяг, 5 хүртэлх утасны дугаар нэмж болно. Хэрэв олон хүний мэдээлэл нэмбэл таны хувийн мэдээлэл буруу болно. Зөвхөн өөрийнхөө мэдээллийг нэмнэ үү. Өөр хүний мэдээллийг хамгаалах шаардлагатай бол тусдаа Bitdefender Digital Identity Protection захиалга авч, өөр Bitdefender Central дансанд идэвхжүүлнэ.

Аюул илэрвэл юу хийх вэ?

Мэдээлэл алдагдал болон шинээр илэрсэн хувийн мэдээлэл Threats (Аюул) хэсэгт харагдана. Аюулгүй байхын тулд засах алхмуудыг дагана: холбоос бүрийг дарж санал болгосон үйлдлийг хийгээд, алхмыг дууссан гэж тэмдэглэнэ.

Та нар миний мэдээллийг Surface Web болон Dark Web-ээс устгаж чадах уу?

Үгүй. Бид таны дижитал ул мөрийн (Surface Web буюу ердийн интернэтэд ил болсон мэдээлэл) талаар мэдээлэл өгч, мэдээлэл алдагдлын (Dark Web-д ил болсон мэдээлэл) үед авах алхмуудыг санал болгодог.

Энэ үйлчилгээнд зээлийн хяналт, зээлийн оноо (credit monitoring & score) багтдаг уу?

Үгүй, Bitdefender Digital Identity Protection-д зээлийн хяналт, зээлийн оноо багтдаггүй.

Миний өгсөн мэдээллийг миний хуваалцаагүй бусад данстай хэрхэн тааруулдаг вэ?

Бид интернэтээс олдсон хувийн мэдээллийн хэсгүүдийг холбож, нэг хувийн профайл болгон нэгтгэдэг өөрсдийн identity resolution системийг ашигладаг.

Анх тохируулахдаа оруулсан хувийн мэдээллээ хэрхэн өөрчлөх вэ?

Анх тохируулах үедээ (onboarding) оруулсан мэдээллээ өөрчлөхийн тулд:

1. 1central.bitdefender.com руу орж Bitdefender Central дансандаа нэвтэрнэ.
2. 2Зүүн талын цэснээс Digital Identity Protection-ийг дарна.
3. 3Баруун дээд буланд байрлах Data monitoring (Мэдээллийн хяналт)-ийг дарна.
4. 4Data monitoring хуудсанд та хоёр зүйл хийж болно:

- Аль хэдийн баталгаажсан и-мэйл хаяг эсвэл утасны дугаараа хасах.
- Bitdefender Digital Identity Protection-ийг тохируулахдаа оруулсан нэрээ засах.

Миний хувийн мэдээллийг хэр удаан хадгалах вэ?

Таны хувийн мэдээллийг бүрдүүлэх мэдээлэл Bitdefender Digital Identity Protection захиалга тань идэвхтэй байх хугацаанд хадгалагдана. Хэрэв сунгаагүй тул захиалгын хугацаа дуусвал мэдээллийг тань дахин 6 сар хадгална. Захиалгаа дахин идэвхжүүлбэл хяналт таны зогсоосон үеэс үргэлжилнэ. Захиалга идэвхгүй байсан ч мэдээллээ системээс устгуулах хүсэлтийг хүссэн үедээ гаргаж болно.

Цуглуулсан бүх хувийн мэдээллээ хэрхэн устгуулах вэ?

Бүх хувийн мэдээллээ устгуулахыг хүсвэл Асуулт асуух-аар хүсэлтээ илгээнэ үү.

Дижитал хувийн мэдээллээ хамгаалахын тулд юу хийж болох вэ?

Дижитал хувийн мэдээллээ хамгаалах нь хэцүү мэт санагдаж болох ч түүнийг илүү аюулгүй болгох, эсвэл ядаж мэдээлэл алдагдлын хор хөнөөлийг хязгаарлах хэд хэдэн алхам бий. Сайн дадал болон байнгын хяналтыг хослуулбал дижитал гамшгаас сэргийлэхэд тусална:

1. 1Төвөгтэй, зөвхөн нэг газар ашиглах нууц үгийн ач холбогдлыг онцлон хэлэх хэрэгтэй. Үйлчилгээнд бүртгүүлэх бүрдээ хүчтэй, давтагдашгүй нууц үг сонгоно. Цээжлэх гэж бүү санаа зов — ихэнх хөтөч нууц үгийг үүсгэж, шифрлэн хадгалж чаддаг. Хөтөч таны төхөөрөмжүүдийн хооронд синк хийгддэг тул өөр төхөөрөмжөөс нэвтрэхэд нууц үгийг автоматаар бөглөнө. Хэрэв таны нэг данс халдлагад өртвөл таны хэрэглэгчийн нэр, нууц үгийг олж авсан халдагчид таныг давтан ашигласан байх гэж найдан бүх томоохон үйлчилгээнд оруулж үздэг. «Credential stuffing» гэж нэрлэгддэг энэ халдлага бол олон данс бөөнөөр булаагдах хамгийн түгээмэл шалтгаан юм.
2. 2Хоёр шаттай баталгаажуулалт ашиглана. Ихэнх үйлчилгээ нэвтрэх үедээ SMS эсвэл баталгаажуулах апп-аар илгээсэн нэг удаагийн нууц үг шаарддаг. Боломжтой бүх газар энэ функцийг асаана уу. Хоёр дахь хүчин зүйлд SMS-ээс илүү баталгаажуулах апп (authenticator) сонгох нь зүйтэй, учир нь зарим компани утасны дугаарыг тань авмагц SMS-ээр сурталчилгаа илгээж эхэлж болно. Мөн санхүүгийн ашиг хангалттай их байвал мэргэжлийн халдагч таны дугаарыг шилжүүлж SIM картыг тань хяналтдаа авахыг оролдож болзошгүй.
3. 3Компаниудад өгөх мэдээллээ аль болох багасгана. Таны тухай хадгалагдсан мэдээлэл их байх тусам мэдээлэл алдагдах үед хакеруудад илүү их мэдээлэл алдагдана. Данс нээхэд заавал шаардлагатай мэдээллийг л бөглөж, боломжтой бол утасны дугаараа нууцлана. Боломжтой бол картын мэдээллээ худалдаачдад бүү хадгалуулаарай.
4. 4Хувийн мэдээллээ тогтмол хянана. Зарим компани таны нэр, и-мэйл хаяг, утасны дугаар зэрэг хувийн мэдээллийг интернэт болон Dark Web-ээс хайдаг дижитал хувийн мэдээллийн хамгаалалтын үйлчилгээ санал болгодог. Мэдээлэл тань алдагдмагц мэдэгдэл авдаг тул энэ нь маш чухал. Ингэснээр та хохирлыг хурдан хязгаарлах (нууц үгээ солих, картаа хаах эсвэл цуцлах гэх мэт) боломжтой.

Дижитал ул мөр (Digital Footprint) гэж юу вэ?

Интернэтээр аялахад хөтчөө хаасан эсвэл үйлчилгээнээс гарсан ч үлддэг мөр үүсдэг. Энэ мэдээллийн цуглуулга бол таны дижитал ул мөр бөгөөд онлайн ертөнцөд таны профайлыг бүрдүүлдэг ч заавал таны биетэй холбогдох албагүй. Дижитал ул мөр (digital shadow буюу дижитал сүүдэр гэж ч нэрлэдэг) бол интернэт дэх таны бүх үйл ажиллагааны нийлбэр юм. Вэбсайтад зочлох, үйлчилгээ ашиглах, вэб аппликейшн хэрэглэх бүрт энэ үүсдэг. Таны онлайн үйл ажиллагааг ихэвчлэн cookie-ээр идэвхгүйгээр хянадаг ч таны өөрийн үйлдэл ч их нөлөөтэй. Вэб хуудсанд ороход эзэнд нь хамгийн багадаа таны IP хаяг ил болдог бөгөөд энэ нь таны газарзүйн байршил, үйлдлийн систем, ашиглаж буй хөтчийг илчилж болно. Үүн дээр нэмэлт мэдээлэл ч нэмэгдэж болно.

Онлайн ертөнцөд үлдээсэн аливаа тэмдэг бүртгэгдэж, дижитал ул мөрд тань нэмэгддэг. Сошиал медиа дахь пост дээрх хариу үйлдэл, нийтлэлд бичсэн сэтгэгдэл, бөглөсөн судалгаа, мэдээллийн товхимолд бүртгүүлсэн, санал өгсөн, хуваалцсан зураг болон бусад онлайн илэрхийлэл нь бодит ертөнцөд таныг таних боломжтой ул мөр үүсгэдэг.

Мэргэшсэн компаниуд (data broker буюу мэдээллийн зуучлагчид) эдгээр жижиг мөрүүдийг нэгтгэж, хүн ам зүйн дэлгэрэнгүй мэдээлэл, сонирхол, худалдан авалтын зан төлөв, харьяаллыг агуулсан баялаг профайл болгодог. Таны онлайнд үлдээсэн мэдээлэл болон мэдээллийн зуучлагчийн хүрээнээс хамааран энэ профайлд нууцлах нь зүйтэй эмзэг мэдээлэл ч багтаж болно.

Dark Web гэж юу вэ?

Dark Web бол нэрээ нууцлах боломж олгодог тусгай программ хангамжаар л нэвтэрч болох интернэтийн хэсэг юм. Энд байгаа вэбсайтууд олон нийтэд нээлттэй ч хайлтын системд бүртгэгддэггүй. Тэдний IP хаяг нуугдмал тул хаана байршдагийг мэдэхэд хэцүү. Ихэнхдээ энэ орчин хулгайлсан эсвэл хууль бус бараа (дижитал эсвэл биет) худалдаалж, арилжаалдаг кибер гэмт этгээдүүдийн нуугдах газар болдог. Дижитал талаас нь авч үзвэл Dark Web-д хувийн мэдээлэл, төлбөрийн картын мэдээлэл зэрэг залилангийн үйл ажиллагааг тэтгэдэг хэрэглэгчийн мэдээлэл арилжаалагддаг. Олон тохиолдолд энэ мэдээлэл мэдээлэл алдагдлаас гаралтай байдаг ч ийм бараа арилжаалдаг цорын ганц газар нь Dark Web биш.

Ихэвчлэн хууль бус үйл ажиллагаатай холбогддог ч Dark Web хууль ёсны хэрэглээтэй. Идэвхтнүүд, мэдээлэгчид (whistleblower) болон хяналтад өртөхөөс эмээж буй бусад хэрэглэгчид нэрээ нууцлахын тулд түүнд найддаг. Нэр хүндтэй хэвлэл мэдээлэл, харилцаа холбооны үйлчилгээнүүд ч ердийн хандалт хаагдсан улс орноос хүртэл хандах боломжтой байхын тулд Dark Web-д толин хуулбартай байдаг.

Хэрэглэгч ба зорилтот серверийн хоорондох ийм нэрээ нууцалсан харилцаа нь урсгалыг бие биедээ дамжуулж, цэгээс цэг хүртэл шифрлэж, нэрийг нууцалдаг олон мянган компьютерийн сүлжээгээр дамжин хэрэгждэг. Ихэвчлэн Tor программыг ашигладаг ч өөр шийдлүүд бас бий. Ердийн вэбсайтаас ялгаатай нь Dark Web дахь хаягууд хүн уншихад ойлгомжтой домэйн нэргүй, .onion өргөтгөлөөр төгсдөг бөгөөд ердийн хөтчид шууд ачаалагддаггүй. Tor сүлжээнд холбогдож, түүгээр дамжих нөөцөд хандахад ихэвчлэн Tor Browser ашигладаг.

Юу хайж байгаагаас хамааран хаягийг нь урьдчилан мэдэхгүй бол Dark Web дахь зарим вэбсайтад хүрэхэд хэцүү байж болно. Энэ хэсгийн агуулгыг бүртгэдэг тусгай хайлтын систем тус болж болох ч далд үйлчилгээ эрхлэгчид бүгд харагдахыг хүсдэггүй тул тэдний агуулга, нөөц цөөн тооны хэрэглэгчдэд л хүртээмжтэй хэвээр байна.