Интернэтийн cookie гэж юу вэ, аюулгүй юу?

Олон хүн cookie гэж юу болох, хамгаалалтын программ яагаад cookie-г хянадгийг сонирхдог. Cookie компьютерт хор учруулж чадах уу? Cookie болон тагнуулын программ (spyware) хоорондоо ямар холбоотой вэ? Энэ нийтлэлд эдгээр асуултыг тодруулна.

Компьютер дээрх cookie гэж юу вэ?

Cookie бол таны зочилсон вэб сайтын таны төхөөрөмж дээр байршуулдаг маш жижиг текст файл юм.

Microsoft-ийн тайлбараар cookie нь вэб сайтууд таны тохиргоо, сонголтыг санахад ашигладаг жижиг файл бөгөөд сайт таныг санаж, зочлох бүрт дахин нэвтрэх шаардлагагүй болгосноор хөтөч ашиглахыг илүү тохилог болгодог.

Cookie бол үндсэндээ таны таних тэмдэг бөгөөд код болж ажиллах, вирус тараах боломжгүй. Тэд зөвхөн танд хамаарах бөгөөд тэдгээрийг олгосон вэб сервер л уншиж чадна. Жишээлбэл, вэб и-мэйл үйлчилгээ (Yahoo, Hotmail гэх мэт) таныг танихын тулд cookie ашигладаг («Remember me on this computer» буюу «Энэ компьютер дээр намайг санах» сонголт). Cookie юу хийж чаддаг, тэдгээрийг хэрхэн хаах, зөвшөөрөх талаар дэлгэрэнгүйг дээрх Microsoft-ийн хуудаснаас үзнэ үү.

Интернэтийн салбарт cookie-г тухайн компьютерийн мэдээллийг агуулсан жижиг файл гэж тодорхойлдог бөгөөд зар сурталчлагчид үүнийг шинжилж, таны онлайн сонирхол, дуртай зүйлийг мөрдөхөд ашигладаг. Энэ чиглэлд cookie-ийн технологи хөгжсөөр байгаа бөгөөд зорилго нь зарыг таны сонирхолд яг тааруулж харуулах юм. Энэ нь олон хүний хувьд хоёр талтай: нэг талаас та зөвхөн сонирхсон зүйлийнхээ зарыг харах тул үр ашигтай. Нөгөө талаас таны хаашаа орж, юуг дарж байгааг «мөрдөж», «дагаж» байна гэсэн үг. Тиймээс нууцлалын талаар маргаан гардаг бөгөөд олон хүн өөрсдийгөө дэлгүүрийн кассаар уншуулдаг бар код мэт харагдаж байгаад дургүйцдэг. Энэ үзэл туйлширсан байж болох ч зарим тохиолдолд үнэн юм.

Cookie аюулгүй юу?

Cookie өөрөө код агуулдаггүй, агуулах боломжгүй тул компьютерт хор учруулж чадахгүй. Иймээс өөрөө ямар нэг үйлдэл хийж чадахгүй. Гэхдээ cookie нь тухайн системд хортой үйлдэл хийхэд туслах, дэмжих боломжтой. Түүнчлэн энгийн текст файл учраас эмзэг бөгөөд бусад программ тэдгээрийг «хурааж» авч болно.

Cookie танд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

Дээр дурдсанчлан cookie өөрөө компьютерт хор учруулахгүй. Гэхдээ халдагчийг тухайн компьютер руу чиглүүлэх мэдээлэл агуулж болно. Жишээлбэл, халдагч олон компьютерийг хяналтандаа авахын тулд Trojan (троян) хортой программ тараасан гэж үзье. Энэ троян нь порт нээх backdoor (арын хаалга) суулгах, хөтчийн нүүр хуудсыг өөрчлөх, хөтчийн cookie хадгалах хэсэгт «хортой» cookie байршуулах үйлдэл хийдэг. Хэрэглэгч хөтчөө нээхэд автоматаар шинэ нүүр хуудас буюу халдагчийн вэб сайт руу холбогдоно. Ингэхэд хортой cookie уншигдаж, халдагч тухайн компьютер халдвартай болсныг мэддэг. Үүнийг мэдсэнээр эмзэг байдал эсвэл нээлттэй портоор компьютерийг хяналтандаа авах нь амархан болно.

Хэрэглэгч халдварыг мэдээд троян болон backdoor-ыг компьютерээсээ устгалаа гэж бодъё. Гэвч cookie компьютер дээр үлдсэн бол хэрэглэгч тэр итгэлгүй вэб хуудас руу дахин орох үед халдагчид мэдээллийг дахин өгч болно. Ингэснээр компьютер дахин халдлагад өртөх эрсдэлтэй болно.

Тэгэхээр cookie нь төхөөрөмжийн тухай мэдээлэл өгөхөд ашиглагддаг ч халдлагыг өөрөө хийдэггүй. Гэхдээ гуравдагч этгээдийн халдлагад өртөмтгий.

Cookie-г устгах хэрэгтэй юу?

Төхөөрөмжөө бусадтай хамт хэрэглэдэг бөгөөд тэд таны онлайн дансанд автоматаар нэвтрэх эсвэл хөтчийн түүхийг тань харахыг хүсэхгүй бол cookie-г устгах нь зөв. Ийм дадал таны нууцлалыг сайжруулахад тусална.

Мөн олон хөтөч Incognito горим буюу хувийн (нэрээ нууцалсан) горимтой. Incognito горимд вэб сайтууд таны системд cookie үлдээж чаддаггүй. Нийтийн компьютер дээр и-мэйлээ шалгах эсвэл тухайн төхөөрөмжийг хамт хэрэглэдэг хүмүүсээс хөтчийн түүхээ нуух үед энэ нь хэрэгтэй.

Bitdefender cookie-г шалгадаг уу?

Тийм, Bitdefender cookie-г шалгадаг. Вирус болон тагнуулын программын халдлагыг сигнатурт (signature-based) аргаар илрүүлдэг. Энэ функц хамгаалалтын программын анхдагч тохиргоонд багтдаг тул Bitdefender суулгасны дараа нэмэлт үйлдэл хийх шаардлагагүй.

Түүнчлэн хөтөч дээрээ Bitdefender Anti-tracker өргөтгөлийг идэвхжүүлснээр хянагч cookie-оор таныг мөрдөхөөс сэргийлнэ. Онлайнаар үзэх үед таны мэдээлэл хувийн хэвээр үлдэж, вэб сайтууд илүү хурдан ачаалагдана.

Дүгнэж хэлэхэд, cookie-ийн тухайд гуравдагч этгээдийн болон хянагч cookie-оос, мөн cookie хураалтаас компьютерээ хэрхэн хамгаалахаа мэдэх нь чухал. Cookie нь интернэт үзэхэд зайлшгүй шаардлагатай бөгөөд cookie-ийн урсгал хэрэглэгчид харагддаггүй тул интернэт хэрэглэгчдэд туслах «cookie хяналтын» модуль хэрэгтэй.