Компьютерийн өт (worm) гэж юу вэ, түүнээс хэрхэн сэргийлж, устгах вэ?

Энэ нийтлэлээс та компьютерийн өт (worm)-ний талаар мэдэх болно. Өт гэдэг нь өөрийгөө хуулбарлан сүлжээгээр автоматаар тархдаг хортой программын төрөл юм.

Компьютерийн өт гэж юу вэ?

Анх хор хөнөөлгүй их сургуулийн төсөл байдлаар эхэлсэн зүйл өнөөдөр таны болон өөр программын оролцоогүйгээр бүх сүлжээгээр тань тархдаг, өөрийгөө хуулбарладаг хортой программ болжээ.

Компьютерийн өт үйлдлийн системийн эмзэг цэгийг (цоорхойг) ашиглан нэг компьютерээс нөгөөд тархдаг. Тэдгээр нь хувийн мэдээлэл хулгайлах, хакерт системийг алсаас удирдах «арын хаалга» үүсгэх, файл устгах зэрэг «ачаа» (payload) агуулж болно. Дараа нь гэмт этгээдүүд халдвартай компьютерийг спам илгээх эсвэл байгууллага, тэр дундаа төрийн байгууллага руу халдахад ашигладаг.

Орчин үеийн өт 80-аад оны өмнөх хувилбаруудаасаа хамаагүй боловсронгуй тул хэрэглэгчид халдвар авах нь амархан. Тэд сүлжээгээр автоматаар тархдаг тул хэрэглэгч системээ шинэчлэлгүй орхих эсвэл и-мэйлийг урьдчилан харахаас өөр бараг оролцоогүй байдаг. Зарим өт халдвартай USB-ээс цэвэр компьютер руу үйлдлийн системийн Autorun функцийг ашиглан тархдаг. Энэ нь зөөврийн диск залгахад программыг автоматаар ажиллуулдаг функц бөгөөд хэт их урвуулан ашиглагдсан тул Windows XP-ээс хойш хэрэглээнээс гарсан.

Өт сая сая долларын хохирол учруулах боломжтой. Алдартай Stuxnet, Duqu, Flame нь гадаад орны сүлжээнд нэвтэрч тагнах, нууц мэдээлэл хулгайлах зорилгоор засгийн газруудын бүтээсэн өт маягийн бүрэлдэхүүнтэй байжээ.

Шинж тэмдэг, устгах, сэргийлэх

Өт нүдэнд харагддаггүй тул илрүүлэхэд маш хэцүү. Компьютер маш удаан, хариу өгөхгүй болох, файл алга болох, таны харилцагчид руу спам илгээгдэх зэрэг нь шинж тэмдэг байж болох ч урьдчилан сэргийлэх нь хамгийн зөв.

Компьютерийн өтний халдвар авсан бол өт таны сүлжээгээр бусад компьютер руу тархахгүйн тулд интернэтээс салгана. Дараа нь шалгалт (scan) хийж хортой программыг устгана.

Дэд бүтцээ цэвэр байлгаж, компьютерийн өтнөөс зайлсхийх энгийн алхмууд:

• Бүх төхөөрөмждөө хамгаалалтын программ суулгаж, тогтмол шинэчилнэ.
• Танихгүй хүний и-мэйл, хавсралтыг хэзээ ч нээхгүй, сэжигтэй холбоос дээр дарахгүй байна.
• Эмзэг цэг болон халдвартай байж болзошгүй файлыг илрүүлэхийн тулд компьютерээ тогтмол шалгана.

Дүгнэж хэлэхэд, зөвхөн хамгаалалтын программ бүх ажлыг хийж чадахгүй. Юу татаж авах, юун дээр дарахдаа анхааралтай байх нь бас чухал. Танихгүй хүнийг гэртээ оруулдаггүйн адил болгоомжтой байж, үл мэдэх эх сурвалжаас файл бүү татаарай.