Man-in-the-Middle (MiTM) халдлага гэж юу вэ, түүнээс хэрхэн сэргийлэх вэ?

Интернэтээр зочлохдоо зарим вэбсайтын хаягийн мөрийн зүүн талд жижиг цоож дүрс харагддагийг анзаарсан байх. Энэ нь агуулга аюулгүй, хөтөч болон вэбсайтын хоорондох холболт шифрлэгдсэн тул «дундын халдлага» (Man-in-the-Middle, MiTM)-аас хамгаалагдсан гэсэн үг.

Man-in-the-Middle (MiTM) халдлага гэж юу вэ?

Та вэб хуудас нээхэд мэдээлэл серверээс таны компьютер хүртэл дэлхий даяар сунайсан кабель, рүтер, свичүүдийн «хурдны зам»-аар дамжин ирдэг. Эртний замын дээрэмчид шиг өнөөгийн халдлага үйлдэгчид энэ замын «уулзвар» бүрт таныг эмзэг байдгийг мэднэ. Тэдгээр цэгт таны өгөгдлийг замаас нь барьж авах, унших, бүр өөрчлөх боломжтой.

Дундын халдлага гэдэг нь халдлага үйлдэгч таныг болон таны харилцаж буй компьютерийн дунд орж, яриаг унших эсвэл өөрчлөх арга юм. HTTPS (HTTP-Secure) өргөн нэвтрэхээс өмнө энэ арга маш түгээмэл байсан бөгөөд одоо хэрэгжүүлэхэд арай төвөгтэй болсон ч түгээмэл хэвээр байна.

Олон жил компьютерийг онилж байсан дундын халдлага одоо гар утас руу шилжжээ. Хэрэглэгчид эдгээр халдлагын нөлөөг дутуу үнэлж, ялангуяа аялалд явахдаа холбоотой байхын тулд утсаа нийтийн сүлжээнд холбодог.

Хамгийн том аюул нь илрүүлэхэд удаан байдагт оршино. Нисэх буудал, зочид буудал эсвэл гудамжны кофе шопт байхдаа холбогдсон сүлжээ тань жинхэнэ эсэх, эсвэл хэн нэгэн урсгалыг чагнаж байгаа эсэхийг хэрэглэгч тэр бүр мэдэж чаддаггүй. Интернэтэд донтсон байдал маань ажил болон хувийн хэрэгцээнд нэг төхөөрөмжийг ашиглахад хүргэж, биднийг автоматаар эрсдэлд оруулдаг. Эцсийн хэрэглэгчид байгууллагын хувьд хамгийн том эрсдэл болдог. Найдваргүй сүлжээнд холбогдмогц нэвтрэх мэдээлэл, и-мэйл алдагдаж болно.

Жишээ

Хоёр тал харилцаж эхлэхдээ ихэвчлэн холболт үүсгэж, нийтийн түлхүүр (public key) солилцдог. Энэ түлхүүрээр ярианы агуулгыг сүлжээгээр илгээхээс өмнө шифрлэдэг.

Алис, Боб хоёр вэбээр чатлаж байна гэж төсөөлье. Алис Боб руу холбогдохдоо өөрийн нийтийн түлхүүрийг илгээнэ. Боб Алис руу илгээх бүх мессежээ түүний нийтийн түлхүүрээр шифрлэнэ. Боб ч мөн өөрийн нийтийн түлхүүрийг Алис руу илгээнэ. Алис Бобоос шифрлэгдсэн мессеж хүлээж авахдаа өөрийн хувийн түлхүүрээр (private key) тайлж уншина.

Одоо Алис, Боб хоёрын дунд гурав дахь хүн — Петер байна гэж бодъё. Петер Алисын нийтийн түлхүүрийг Боб руу явж байхад нь барьж аваад өөрийн нийтийн түлхүүрээр сольдог. Бобын түлхүүрийг ч мөн Алис руу явах замд нь барьж аваад өөрийнхөөрөө сольдог. Ингэснээр Алис, Боб хоёулаа мэдээллээ Петерийн нийтийн түлхүүрээр шифрлэх бөгөөд Петер өөрийн хувийн түлхүүрээр тайлж чадна. Тайлсны дараа тэр мессежийг уншиж, магадгүй өөрчилж, эхний алхамд барьж авсан Алисын нийтийн түлхүүрээр дахин шифрлээд Алис руу дамжуулна. Тэрээр Боб, Алис хоёрын бүх харилцааг дамжуулагч болж, тэдний хэн нь ч чагнагдаж байгаагаа мэдэхгүй.

Хуурамч эсвэл хамгаалалтгүй Wi-Fi сүлжээ бол халдлага үйлдэгчийн дундын халдлага хийх цорын ганц гарц биш. IP хаягаа нуух эсвэл ажлын байрны хязгаарлалтыг тойрох зорилгоор прокси үйлчилгээ ашиглах бүрдээ прокси сервер ихэвчлэн «дундын хүн»-ий үүрэг гүйцэтгэдэг гэдгийг санаарай.

Хорлонтой прокси серверээр дамжуулан таны зочилсон хуудас, файл дамжуулалт, санхүүгийн гүйлгээ, и-мэйл зэрэг онлайн үйлдлийг кибер гэмт этгээд барьж авч болно. Та бүх мэдээллээ гуравдагч этгээдэд ил болгож байна гэсэн үг.

VPN сервер холболтыг тань шифрлэж хамгаалах ёстой. Гэвч халдлагад өртсөн эсвэл хуурамч VPN сервер гуравдагч этгээдэд өгөгдлийг тань хулгайлах боломж олгохоос гадна, бүр дордвол урсгалыг тань өөр тийш чиглүүлж, интернэт холболтыг тань хууль бус үйлдэлд ашиглаж болно. Аюулгүй холболтгүй үед хортой программ суулгаснаа мэдэх үед хэтэрхий оройтсон байж мэднэ.

MiTM халдлагаас хэрхэн сэргийлэх вэ?

Хэрэв та техникийн мэдлэг сайтай биш бол энэ талаар хийж чадах зүйл төдийлөн их биш. Дундын халдлагыг илрүүлэх маш хэцүү тул эмчлэхээс сэргийлэх нь дээр.

Аялалд байхдаа утас тань ямар нэг сүлжээнд автоматаар холбогдвол та MiTM халдлагын хохирогч болж болзошгүй. Хэрэв танаас VPN апп суулгах эсвэл тоон гэрчилгээ (digital certificate) зөвшөөрөхийг хүсвэл дундын халдлага руу орж байж магадгүй.

Дундын халдлагыг таних хамгийн хялбар арга бол SSL гэрчилгээ таны зочлохоор зорьсон байгууллагад олгогдсон эсэхийг шалгах юм. Гэрчилгээг хууль ёсны, найдвартай гэрчилгээ олгогч байгууллага олгосон байх ёстой. Хөтөч тань гэрчилгээний хүчинтэй эсвэл хууль ёсны эсэхэд эргэлзэж анхааруулбал хуудсыг даруй хааж, нэвтрэх мэдээллээ оруулахаас өмнө тусламж хүсээрэй. SSL гэрчилгээг шалгахдаа хөтчийн хаягийн мөрөнд HTTPS гэж байгааг шалгана. Энэ нь холболт тань шифрлэгдэж, өгөгдөл тань нуугдсан гэсэн үг.

Эдгээр халдлагыг найдвартай илрүүлэх арга байхгүй тул эхнээсээ болгоомжтой байх нь дээр:

• Холболт HTTP биш, HTTPS эсэхийг шалгаарай.
• SSL гэрчилгээний хугацаа дуусаагүй, найдвартай байгууллага олгосон эсэхийг давхар шалгаарай.
• Үнэгүй VPN, проксиас зайлсхий.
• Нууц үгээ тогтмол сольж, нэг нууц үгийг давтан бүү ашигла.
• Сэжигтэй нийтийн сүлжээнд бүү холбогд, зочид буудлын Wi-Fi-д ч итгэж болохгүй, юу ч бүү суулга, бүү татаж ав.
• HTTPS холболтыг шалгаж чаддаг хамгаалалтын программ ашигла.
• Өөр сонголтгүйгээс ийм сүлжээнд холбогдох шаардлагатай бол төлбөр төлөх, сошиал сүлжээ эсвэл и-мэйл данс руугаа нэвтрэхээс зайлсхий.