Техникийн дэмжлэгийн луйвар гэж юу вэ, түүнээс хэрхэн сэргийлэх вэ?

Техникийн дэмжлэгийн луйвар гэдэг нь луйварчид хууль ёсны техникийн дэмжлэгийн үйлчилгээний дүр эсгэж, хүмүүсийг хууран компьютер, хувийн мэдээлэл эсвэл мөнгөнд нь хандах залилан юм. Ихэвчлэн урилгагүй утасны дуудлага, и-мэйл эсвэл компьютер дээр гарч ирэх pop-up анхааруулгаар эхэлдэг бөгөөд таны компьютер хортой программд өртсөн, удааширсан эсвэл аюулгүй байдал нь алдагдах эрсдэлтэй гэж худал хэлдэг.

Асуудал байна гэж итгүүлсний дараа луйварчин түүнийг засна гэж санал болгоод, ихэвчлэн TeamViewer, AnyDesk, UltraViewer зэрэг хууль ёсны программаар компьютертээ алсаас хандах эрх өгөхийг шаарддаг. Эдгээр программ аюулгүй алсын хандалтад зориулагдсан бөгөөд хууль ёсны зорилгоор өргөн хэрэглэгддэг. Гэвч луйварчны гарт орвол хуурамч оношилгоо хийх, хортой программ суулгах, эсвэл шаардлагагүй үйлчилгээний төлбөр нэхэх хэрэгсэл болдог. Зарим тохиолдолд хувийн мэдээлэл, нууц үг, санхүүгийн мэдээллийг тань хулгайлж болно.

Техникийн дэмжлэгийн луйварчдын хэрэглэдэг арга

• Урилгагүй дуудлага: Луйварчид Microsoft, Apple эсвэл бусад нэр хүндтэй техникийн дэмжлэгийн компанийн ажилтан мэт дүр эсгэн утсаар залгадаг. Таны компьютерт асуудал илэрсэн гэж хэлээд засахад туслахыг санал болгодог.
• Pop-up анхааруулга: Вэб сайт дээр эсвэл хортой программаар дамжуулан жинхэнэ мэт харагдах pop-up анхааруулга гаргадаг. Эдгээр нь ихэвчлэн компьютер тань вирустсан эсвэл эвдэгдсэн гэж анхааруулж, яаралтай тусламж авахаар залгах утасны дугаар өгдөг.
• Фишинг и-мэйл: Итгэмжлэгдсэн компаниас ирсэн мэт и-мэйл илгээж, аюулгүй байдлын асуудал эсвэл программын лицензийн хугацаа дууссан тухай анхааруулдаг. Ийм и-мэйлд ихэвчлэн хуурамч дэмжлэгийн сайтын холбоос эсвэл утасны дугаар байдаг.
• Хуурамч вэб сайт: Хууль ёсны дэмжлэгийн сайт шиг харагдах хуурамч сайт үүсгэдэг. Онлайнаар тусламж хайсан хүмүүс эдгээр сайтад орж, утасны дугаар руу залгахыг уриалсан мессеж хардаг.
• Алсын хандалт: Луйварчин ихэвчлэн алсын ширээний программ суулгахыг шаардаж, компьютерийг тань удирдах эрх авдаг. Үүгээр системийг өөрчлөх, хортой программ суулгах, хувийн өгөгдөл хулгайлах боломжтой болдог.
• Төлбөр шаардах: Байхгүй асуудлыг «зассаны» дараа үйлчилгээний төлбөр нэхэж, ихэвчлэн хурдан төлүүлэхийн тулд шахалт үзүүлдэг.

Техникийн дэмжлэгийн луйвраас хэрхэн сэргийлэх вэ?

Луйвар хэрхэн явагддагийг ойлгох нь өөрийгөө хамгаалах эхний алхам юм. Луйварт өртөхгүйн тулд:

• Scam Protection Pro-оос асуух: Мессеж жинхэнэ эсэхийг шалгахын тулд Bitdefender Scam Protection Pro (Scamio Pro)-г ашиглана. Хиймэл оюунд суурилсан энэ хэрэгсэл луйвар байж болзошгүй тохиолдлыг шинжилж, хэн нэгэн таныг хуурах гэж байгаа эсэхийг хэлж өгнө. Нөхцөл байдлаа тайлбарлах эсвэл ирсэн зураг, холбоос, текстээ оруулахад Bitdefender цааш юу хийхийг зааж өгнө.
• Урилгагүй холбоо барилтад эргэлзээтэй хандах: Хууль ёсны компаниуд компьютер тань асуудалтай гэж гэнэт өөрсдөө холбогддоггүй. Систем тань аюулд байна гэсэн гэнэтийн дуудлага, и-мэйл, pop-up-аас болгоомжил.
• Pop-up анхааруулгыг бүү дар: Компьютер тань вирустсан гэж мэдэгдсэн вэб сайтын pop-up-д хэзээ ч бүү итгэ. Эдгээр нь таныг хуурамч дэмжлэг рүү залгуулах гэсэн айлган сүрдүүлэх арга байдаг.
• Арга хэмжээ авахаас өмнө шалгах: Нэр хүндтэй компанийн нэрээр анхааруулга, мессеж ирвэл шууд хариу бүү үйлд. Харин тухайн компанийн албан ёсны вэб сайтад байгаа баталгаатай холбоо барих мэдээллээр өөрөө холбогдоно.
• Алсын хандалт бүү өг: Хууль ёсны дэмжлэгийн ажилтантай харьцаж байгаа гэдэгтээ итгэлтэй биш бол компьютертээ алсын хандалт хэзээ ч бүү өг. Тэр ч байтугай зөвхөн өөрөө холбогдсон, итгэдэг компанидаа л хандах эрх өгнө.
• Төлбөрт болгоомжтой хандах: Хууль ёсны компаниуд техникийн дэмжлэгийн төлбөрийг нэн даруй, ялангуяа бэлгийн карт, мөнгөн шилжүүлэг зэрэг ер бусын аргаар хэзээ ч шаарддаггүй. Төлбөрийн хүсэлт бүрийн жинхэнэ эсэхийг заавал шалгана.

Луйварт өртсөн бол юу хийх вэ?

Дансныхаа мэдээллийг луйварчинд өгсөн гэж бодож байгаа, эсвэл хуурамч үйлчилгээнд аль хэдийн төлбөр төлсөн бол банкандаа нэн даруй хандаж, гүйлгээг цуцлах, буцаах (chargeback) хүсэлт гаргана.

Мөн холбогдох байгууллагад гомдол гаргаж болно:

• Монголд: цагдаагийн байгууллагад (утас 102) хандаж мэдэгдэнэ.
• Олон улсын луйврын талаар ECONSUMER.GOV-д мэдээлж болно.