Жолооны үнэмлэхний хулгай гэж юу вэ, түүнээс хэрхэн сэргийлэх вэ?

Яг одоо таны түрийвчинд хувийн мэдээллийн хулгайчид таны тухай маш их мэдээлэл — таны нэрээр худалдан авалт хийх, чек бэлэн болгоход хангалттай мэдээлэл — өгч чадах нэг карт байгаа. Энэ бол таны жолооны үнэмлэх. Жолооны үнэмлэхэнд ихэвчлэн таны нэр, хаяг төдийгүй төрсөн огноо, өндөр зэрэг таних шинж (мөн зураг) байдаг. Ар талын соронзон тууз эсвэл баркод нь кредит карт-ынх шиг бөгөөд үнэмлэхийг тань уншигчаар уншуулсан хэн бүхэнд нэмэлт мэдээлэл өгч болзошгүй. Энэ мэдээлэл хулгайчийн гарт орвол таныг хувийн мэдээллийн гэмт хэрэгт өртөмтгий болгоно. Таны биет үнэмлэх ч гэмт хэрэгтнүүдэд үнэ цэнтэй: dark web (далд вэб)-д АНУ-ын иргэний бүртгэлийн дугаар ердөө 2 ам.доллар байхад жолооны үнэмлэх нэг бүр нь 20–80 ам.доллараар зарагддаг.

Хулгайчид бусдын жолооны үнэмлэхийг хэрхэн олж авдаг вэ?

Хүмүүс санамсаргүйгээр эсвэл хайхрамжгүй хандсанаас мэдээллээ амархан алдах нь бий. Жишээлбэл:

• Компьютертээ тагнуулын болон хортой программ санамсаргүй татаж суулгах.
• Гар утас, компьютерээ нууц үгээр хамгаалахгүй байх.
• Жолооны үнэмлэх эсвэл оюутны үнэмлэхийнхээ зургийг авч сошиал сүлжээнд нийтлэх.

Жолооны үнэмлэхний залилангаас хэрхэн сэргийлэх вэ?

Дэлгүүрт бараа худалдан авах эсвэл буцаахад үнэмлэх асуух нь элбэг бөгөөд кассчин зүгээр харж шалгахын оронд уншигчаар уншуулахад хүмүүс гайхдаг. Зарим тохиолдолд эмнэлэг эсвэл санхүүгийн үйлчилгээний газар жолооны үнэмлэхний тань хуулбар авахыг хүсдэг. Үнэмлэхээ хэзээ уншуулж, хуулбарлуулах нь зүйтэй, хэзээ татгалзаж болохыг мэдэх нь чухал.

Үнэмлэхийг тань уншуулахад худалдаачин эсвэл гуравдагч талын систем таны хувийн мэдээллийн цахим бүртгэлийг хадгалдаг. Энгийн худалдан авалт хийх, насны хязгаартай арга хэмжээнд орох зэрэгт энэ нь шаардлагагүй байх ёстой. Үнэмлэхээ зөвхөн хуулиар шаардсан үед (жишээ нь цагдаатай харилцах, эмийн сангаас жортой эм авах) уншуулаарай.

Ийм болгоомжлол төвөгтэй санагдаж магадгүй ч таны хувийн мэдээлэл үүнд үнэ цэнэтэй. Үнэмлэх уншуулах, хуулбарлах нь түгээмэл болсон ч санаа зовох шалтгаан хэвээр байна. Мэдээллийг тань шаардлагагүйгээр цуглуулж байна гэж санагдвал дуугараарай — та жолооны үнэмлэхний хулгайгаас сэргийлж байж магадгүй.